صنايع دستي واقعيت اين است كه در زمينه سنت هاي ديرينه قومي، زنان كرد شمال خراسان، سهمي بيش از مردان داشته اند. و اگر اكنون نمونه هايي از پوشاك و زيراندازهاي محلي باقي مانده است و استفاده مي شود به جهت پايمردي و پايبندي زنان كرد به ارزش هاي بومي و سنتي است. اين دست سازها با آن نقوش و رنگ هاي زيبا و متنوع دست مايه ي بانوان هنرمندي است كه همانا باورهاي بومي، آنان را به خلق اين آثار برانگيخته است. از تهيه ي «شيلوار مداخل دار» (نواردوزي) ، جليقه ي پول دوزي شده و «تاس كلاه» با آويزهاي روي پيشاني گرفته تا «پاي تابه» و كفش هاي چرمي مردانه «چارخ carax» و زنانه ي «قنتوز» qontuz (منگوله) دار، معروف به «گرجي» (gorji) و كردي دوزي ها، منجوق دوزي ها، آويزهاي اسپند، نواربافي، جاجيم، پلاس، گليم و ... الخ قالي باقي : غالباً به شكل معمول بافت قالي و قاليچه و قطعات كوچك از قبيل خورجين، پشتي، نوارهاي نسبتاً پهن براي افسار و قاليچه ي روي جمازه ي شتر، بيشتر با رنگ هاي قرمز و سياه و سفيد اجرا مي شود. در بافت قاليچه ها، نقش هايي مانند «چخماق» ، «نيك» ، «شاخ قوچ» و «گل هشت پر» به كار مي رود. متن قاليچه اغلب قرمز لاكي است.
پلاس بافي : نوعي زيرانداز است كه مانند گليم و قالي ابتدا چلّه كشي مي شود. پس از آن الياف رنگارنگ پشم تابيده را به شكل خطوط افقي از تار عبور مي دهند و بعد شانه مي زنند. در پلاس زمينه ي كار اغلب از خطوط افقي و رنگارنگ تشكيل مي شود. از پلاس براي سجاده ي نماز و سفره پيش پاي عروس نيز استفاده مي شود. پلاس و جاجيم نقش دوزي شده ظاهري شبيه يكديگر دارند اما خطوط در جاجيم عمودي و در پلاس افقي است
جاجيم باقي : از جاجيم براي تهيه ي توبره با خورجين و كيسه هاي حمل علوفه استفاده مي كنند. بيشتر به صورت راه راه يا رنگ هاي متفاوت ديده مي شود كه گاهي گل هاي ريز شطرنجي بر آن بافته مي شود. در بافت جاجيم الياف تار از پشم رنگارنگ با محاسبه ي نوع نقش كشيده مي شود و پود پشمي يك رنگ از ميان آنها عبور مي كند، بعد شانه مي خورد و محكم مي شود. اصول كار شبيه نوار بافي است، به همين دليل عرض جاجيم همانند نوار كم است.
چارخ curux : كفش چرمي بند دار و يك تكه است كه دور پا چين خورده و بندها دور مچ پا ـ روي «بيتاوه» ـ بسته مي شوند.
سياه چادر : پس از پوشاك مهم ترين مساله براي عشاير كرد شمال خراسان تهيه مسكن است كه معمولاً زنان الياف لازم را از پشم بز رشته و با دستگاه محلي پارچه سقف و يا بدنه را بافته و مردان آن را برپا مي كنند. پشم را قبل از رشتن موم زدايي نمي كنند تا عايقي براي رطوبت باشد و از نفوذ آب به درون چادر جلوگيري شود. سقف چادر به صورت شيب دار قرار مي گيرد و ريشه هايي در كنار آن قرار دارد كه آب باران را به پايين هدايت مي كنند. اين چادر را «كويين» مي گويند. از آن جا كه اين چادر از پشم سياه آماده مي شود، به آن سياه چادر هم گفته مي شود. سياه بودن رنگ الياف باعث مي شود تا سايبان مطمئني در برابر آفتاب باشد و در فصل زمستان داخل چادر گرم بماند.
كردي دوزي : كردهاي شمال خراسان اغلب روي كلاه، دستينه، چنگه و بعضي اجزاي پوشاك، با الياف ابريشم الوان و يك نوع دوخت تركيبي فشرده نقش دوزي مي كنند و در جشن ها از آنها استفاه مي نمايند. به اين عمل «كردي دوزي» مي گويند.
دور نين dur nin (سفره ي نان) : زنان پشم شتر را تابانده و از آن سفره اي با رنگ هاي گرم براي نان مي بافند. سفره ي گرد و رودوزي شده اي كه مزين به نام خدا به نشانه ي شكر نعماتش و اسماء جلاله ي پيامبر و ائمه ي اطهار، به نيت ازدياد رزق و بركت حلال است.
|